Poul ANDERSON

-Cehennem olasıcalar! Her şey için para istiyorlar.

-Fazla değil. Eğer hemşehri müsaadesi almışsan, gereksinmelerini bedava temin edebilirsin, ama daha fazla para istiyorsan, sözgelimi lüks şeyler için, bir mühendis, bir bilgin, bir müzisyen, bir ressam, taverna sahibi veya uzay adamı gibi çalışmalısın! Çok çalışmalısın! Cennet ha!

-İş bulamıyorum. Beni anlamıyorlar. Hiçbir yerde...

-Elbette bulamazsın. Bugün elle yapılabilen hangi işler kaldı ki? Her şeyi makineler yapıyor. Oh, elbette bir miktar teknik eleman var, fakat bunlar uzun sürede yetiştirilmiş, becerikli kişiler. Kuvvetinden başka sunacağı olmayan biri için yer yoktur, bu dünyada, însan dehası, işçinin gereksinmesi karşısında elenmiştir. Şimdiyse, elenmek için işçinin kendisi kalmıştır.

İri adamın öfkesi birden dinmişti. Boş bardağına dalgın dalgın baktı:
-Ne yapabilirim? diye fısıldadı. Ne yapılabilir?

-Hiçbir şey... Sadece içmek ve unutmaya çalışmak. Onlar, makinelerini yalnız bırakmak istiyorlar. Daha fazla yararlı olamayız, içmene bak, dostum. Mutlu ol! Ütopik bir dünyada yaşıyorsun!

-Elbette aldırmazsın, benim durumuma. Sen, daha iyi görünüyorsun.

-Akıllı bir kimseyim, Pete. Niçin saklayayım? Zekâ seviyem oldukça yüksek, fakat yine de yeterince parlak değil! Vasat bir teknisyene yetecek kadar zekiyim. Ömrüm boyunca iyi bir matematikçi olmayı düşledim. Çalıştım, çabaladım. Tüm kısanların kafalarının alabileceği bilgiyle belleğimi doldurdum ve şimdi neyin nasıl sonuçlandığını görüyorum. Matematiksel makineler her şeyin üstesinden geliyor, bugün bile bilimin ruhu olan kişilerin tüm adımlarını izleyen makineler, insanların problemlerini denetliyor ve çözümlüyorlar. Yine de buluş ve icad için insan zekâsına gereksinme duyuluyor. Kalan şeyleri makineler hallediyor.

Brady omuzlarını silkti:
-Birinci derecede dâhi de değilim, Pete. Herhangi bir şeyi elektronik beyin kadar hızlı ve iyi yapamam. Bu yüzden de işimi kaybettim zaten.

-Sanırım haklısın, dedi Brady, îkimiz de iş istiyoruz. Biraz değerli ve önemli sayılmak istiyoruz. Kişilerin içinde önemsenmek istiyoruz. Arkadaşlarımız... Senin eşin...

Bu sırada, keskin bir güneş ışını gözünü aldı. Kapıdan dışarı baktı ve içkisini püskürterek fırladı.

-Pete... Pete... işte robot! O, Robot!

Brady, arkadaşını dürtüklüyor ve metal gövdeyi gösteriyordu. Sesi madenileşmişti:
-Üç yıl kadar önce, onu Sibernetik laboratuarında yaptılar, însana benzer şekilde, fakat insandan üstün!

-Duymuştum! dedi Borklin. Onu deniyorlar. Bir yıldan beri durmadan dolaşıyor. Acaba nereye gidiyor?

-Bilmiyorum... Ama öğrenebiliriz. Gel benimle... Görmüyor musun, bu bir robot! Makineler insanların yerini almıştı, her yerde. Bu ise, insanın yerini alacak! Gel Pete. İnsanlık, karanlığa doğru gidiyor. Biz ise dövüşmeye...

Birlikte dışarı fırladılar,
-Arkanı dön ve bizimle dövüş! diye bağırdı Brady.

Robot durdu. Brady bir taş aldı ve attı. Taş, kof bir sesle koluna çarptı, sekti. Robot yoluna devam etti. Brady ardından koştu. Ağır ayakkabıları ile robotun ek yerlerini tekmeledi:

-Dur! dedi robot, kendini inciteceksin!

Borklin tekrar denedi, fakat gerçekten de ayağı acıdı. Alkol başında uğultu yapıyordu, fakat sesi oldukça net çıktı:
-Seni yaralayamıyoruz! Biz Don Kişot'uz, sen ise Yeldeğirmeni. Sen bunu bilmezsin. Sen, insanların düşlerinin hiçbirini bilemezsin.

-Mutsuzsunuz! dedi robot. Mutsuzluğunuzdan kaçmak için içmişsiniz ve bugünkü durumunuzdan beni suçluyorsunuz.

-Değil misin? Makineler, dünyada insanı bir parazit haline getirdi ve şimdi sen çıktın, son makine... Sen, insanın yerini alacaksın! Heyecansız gücün...

-Benim heyecansız olduğumu nereden biliyorsun? diye sordu robot. Herhangi bir psikolog, insan tipi için gerekli olmadığı halde, temel düşüncenin heyecan olduğunu söyler. İçmek, çalışmak, hele varolmak için temel sebep nedir? Endoktrin sistemi veya her ne ise... Bu heyecandır! Ve herhangi bir mantık kendi şuursuzluğuna yenilerek duygularım yöneltebilir; bu mutluluk olabilir, ilgi olabilir - veya sizinki gibi sefalet olabilir!

Metal, plastik, çekim ve enerjiden oluşmuş bu makine parçası, canlı gibi konuşuyor ve onlarla tartışıyordu. Brady, ne kadar sarhoş olduğunu hissetti, fakat kendini toparlayamadı:

-Senin ne hissedip hissetmediğin umurumda değil! Sen geleceksin, benim gibi tüm insanlar yararsız hale gelecek! Bu yüzden senden nefret ediyorum ve seni öldüremediğim için üzülüyorum.

-Kendini tüm insanlıkla bir tutma, dedi robot. Daima düşünen, hayal kuran, seven, şarkı söyleyen ve bunu gelecek kuşaklara ileten kişiler olacaktır. Gelecek onlarındır, senin ya da benim değil! Bir ev kadını evinde yöneteceği makineler ister, bir bilgin araştırmaları için yardımcı. Ama bir sanatçı, bir düşünür, bir ressam buna gereksinme duymaz. Daima başkalarının düşlerini, düşleyen ve yöneten kişiler olacaktır.

Ben, bir bilimsel araştırma için yapıldım. Birkaç yıl sonra, bilginler ne gerekliyse benden öğrenecekler ve sonuca ulaşacaklar. Beni zararsız, amaçsız, anlamsız bir gezgin haline getirecekler. Hayatım beş yüz yıl olarak tahmin ediliyor. Hiçbir kişisel amacım yok! Yaşamak için bir nedenim, bir eşim, toplumda bir yerim, gücümü ve beynimi kullanacağım bir yerim yok! Sanıyor musunuz ki, ben mutluyum? Siz, şanslısınız. İçebiliyor ve SARHOŞ olabiliyorsunuz!

(BAŞA DÖN)