ba_l_k_yaz_s_.derg_.5.jpg

1978, ÖZEL SAYI: 20
BOTANİK BAHÇESİ
DÜNYANIN TÜM DERTLERİ
EVRENSEL KADER
MAKİNELER
MİKRO EVREN
SON
DON KİŞOT ve YELDEĞİRMENİ
UZAK DÜŞÜNCELER
BİLİMKURGU MÜZİĞİ
UZAY CANAVARLARI
TİMSAH-DENİZALTI

TİMSAH-DENİZALTI


timsah.ba_l_k.jpg

Dünyada ilk denizaltı deneyleri yapılırken, Osmanlı Devleti'nde de 18. yy'da III. Ahmet zamanında bazı çalışmalar yapılmıştır.

Eldeki kaynaklara göre, dünyanın ilk denizaltılarından biri 1620'de Hollandalı Cornelius Von Drebbel adlı bir mühendise, bir diğeri 1653'de Francois de Son adlı bir Fransıza aitti. Türklere ait deneyler konusunda, Evliya Çelebi, ünlü seyahatnamesinde şunları yazmıştır:

III. Ahmet, 1719'da oğullarını sünnet ettirmişti; düğün görülmemiş bir biçimde tam 15 gün, 15 gece sürmüştü. Düğünün coşkunca sürdüğü günlerin birinde, Haliç'teki Tersane Kasrı karşısında, "evlere şenlik" bir «Azim Timsah» göründü ki, deniz eğlencelerine gelmiş kayıklar neye uğradıklarını bilemeyip, oradan çala-kürek uzaklaşmaya başladılar. Derken, timsah denize dalmaz mı? Korku tam bir panik halini aldı. Bu sırada şaşılacak başka şeyler olmaktaydı; koca timsah ağzını açmıştı, açılan ağzından dışarı çıkan sazcılar ve rakkaslar timsahın sırtına atlayıp çalıp oynamaya başlamışlardı.

Padişah ile şehzadeleri Tersane Kasrındaydılar, görüyorlardı. Korku ve şaşkınlık içinde ağızlar açık kalmıştı. Bu timsahı yapan, Tersane mimarı İbrahim Efendiydi.

_stanbul.k.jpg

Yine aynı kaynaktan III. Ahmet'in bu fevkalâde deneme karşısında hudutsuz bir memnuniyet ve hayranlık duymuş olduğunu ve bu tahtelbahiri (denizaltıyı) inşa eden tersane mühendisleri ile onu işletenleri mükâfatlandırdığını öğreniyoruz.

1800'lere değin yapılan taşıtlar 1 kişilik olmaktan öteye gidememiştir. Oysa 1719'da Fulton'un geliştirdiği bu denizaltıdan rakkas ve çalgıcıların çıkması, onun büyük bir gemi olduğunu göstermektedir.

Bu konunun üzerinde fazla durulmamasının nedenleri açık değildir, zira bu alete gösterilen tepki diğer icatlara gösterilmiş olandan farklıdır. Anlaşılan, aygıttan fayda sağlanması düşünülmemiş, diğerleri gibi bir eğlence kabul edilmiştir.

Eğer bu konuda bazı belgeler varsa, bunların henüz arşivlerden çıkarılmadığı anlaşılmaktadır.


bilimkurgu@x-bilinmeyen.com