1976, Sayı:8, Sayfa:118

Tutucu bir insan değilim, fakat geçmiş zamanlara -bu geçmiş yakın da olsa- bir eğilimim vardır. BK'nun eski ustalarını okuyup araştırarak, geleceğe dönük BK.'da bile bu eğilimimi tatmin edecek olanaklar bulurum. Maurice Renard (1875 - 1940) işte bunlardan biri; bugün bir hayli eskimiş, zaman zaman unutulmuş bir BK «üstad»ıdır. Wyndham'ı hatta Sturgeon'u anımsatır, ama çağdaş okur için teknik bilgisi, bulguları, yarınsamaları yine de ilkel görünür.

Biçiminde, konularında bir çeşit görsellik sezilir ve Renard bu yaklaşımı, ürkütücü öykülerinde de sürdürür, giderek vurgular.

Renard, kendi deyimiyle «Bilimsel Harikalar»ın peşindedir, îlk öykülerini biraraya getiren "Hortlaklar ve Kuklalar" adlı kitabında Poe'nun ve De Regnier'nin etkisi altında kalır ve sonradan Jules Verne'in ve H. G. Wells'in bir izleyicisi olmayı, özellikle mantık açısından tercih eder.

Renard'ın hiçbir yapıtı Türkçe'ye çevrilmemiştir. BK romanlarını, öykülerini çevirebilmek için, bunlara açık bir piyasa bulmak gerekir, oysa acı bir gerçektir ki, bu tür bir piyasa henüz ülkemizde oluşmamıştır ve doğrusu yazıktır da!

Yazıktır, çünkü bugün bile Mavi Tehlike (1912), Doktor Lerne (1908), Yapmacık insan (1912), Maymun ve Işığın Efendisi (1920) ilgi ile, zevkle okunabilen yapıtlardır. Konuları BK meraklıları için artık özgün sayılmaz kuşkusuz. Renard, yüzyılımızın başlangıcında, hayal gücüne dayanarak bir yenilik getirmiştir. Sonradan bu yenilik BK Edebiyatının Klişeleri'ni oluşturmuştur.

Mavi Işık adlı eserinde, insanlarla uzayın derinliklerinde yaşayan, bir çeşit görünmeyen örümcekler olan «Sarvants»ların öyküsünü anlatır. Aslında bir çatışmanın öyküsü değildir bu, çünkü Renard'm üykülerinde istila diye bir. şey yoktur.

Sayısız çağlardan beri insanlar ve Sarvants'lar birlikte yaşamışlar ve insanlar, bunların farkına yeni yeni varmışlardır. İnsanları yöneten, aslında Sarvants'lardır. Üstün yetenekli, büyük bir uygarlığa sahip, tüm toplumsal sorunları çözmüş yaratıklardır.

(1976 - Sayı:8 - Sf:118)

Renard'dan sonra aynı tema, örneğin Murray Leinster'in Gızmos'larla Savaş adlı eserinde kullanılmıştır, insanların tüm destanlarında, masallarında bu görünmeyen Gizmos'lardan söz edilir. Gün gelecek, insanlar bilinçlenip Giznuos'lara karşı direnecekler, savaşacaklar ve Gizmos'ların baskısından kurtulacaklar...

Leinster, karsı koymadan yanadır, oysa Renard iki biyolojik türün uzayda barınabileceğim, bir tür Gentlemen's Agreement (centilmenlik anlaşması) ile savunmuştur.

Dr. Lerne ise Wells'in Doktor Moreau'sunu anımsatmaktadır. Şu farkla ki, Lerne bir «Canavar Doktor» değildir, üstelik salt hayvanlarla uğraşmaz, bitkilere de el atar; hayvanlarla bitkileri bir araya getirir, yepyeni türler ortaya koyar. Lerne'nin asıl amacı, türleri yaratmak değildir. Ruh'un ölümsüzlüğüne inanmaktadır ve ruhun bir türden başka bir türe geçebileceğini kanıtlamak için, kendi ruhunu bir arabaya aktarır, arabaya bir ruh ve hayat kazandırır. Bu¬nu yapmakla, ölümsüzlüğü amaçlar, ama bir şeyi unutur: Doktorun ruhunu taşıyan araba yaşlanır, çözülür, çürür ve ölür, Lerne ile birlikte.

Saçma gibi görünen bu konu aslında tehlikelidir de, fakat bu temi Renard büyük bir duyarlılıkla anlatır ve gülünç olmadan okuru sürükler, ilgilendirir. Lerne'nin «bilimsel» araştırmaları ve bulguları gerçeküstü niteliklere bürünmüş görünür. "Maymun" romanında Renard, «Kıvamlı Fotoğraf» dediği süreç yöntemi ile insanları çoğaltır.

Bugün Maurice Renard unutulmuştur, veya klasikleşmiştir. (Klasikleşme, unutulmanın başka bir adı oluyor zaman zaman).Ve çalışmaları, BK tarihinin önemli bir dönemine rastlamıştır -en azından Avrupa için-, BK.'nun aydınlara seslenmek, seslenebilmek için çırpındığı bir dönemine. İlerde Maurice Renard'dan çevirilerin de Türkçe'deki kitaplar arasına kazandırılması umuduyla...