ORHAN DURU ile RÖPORTAJ

Orhan DURU

1976, Sayı: 9, Sayfa: 139

Tanınmış bir gazetemizin Ankara Bürosunda yazar ve eleştirmen olarak bulunan Sayın Orhan Duru'ya çoğunlukla Türkiye Büyük Millet Meclisi koridorlarında ve oturumlarında da rastlayabilirsiniz. Türkiye'de Science-Fiction sözcüğünün karşılığını Bilim-Kurgu olarak getiren yazarımızın önerisi, Türk Dil Kurumu tarafından kabul edilmiş ve resmileşmiştir.

Bu ayki konuğumuz olan Orhan Duru'yu yakından tanımak için, kendisine sorularımızı yöneltelim:

-Sayın Duru, Türkiye'de isim babalığı ettiğiniz Bilim-Kurgu ile ilk ilişkileriniz, nasıl başladı?

-Bu ilişkiler çocukluğuma kadar iniyor sanırım. İstanbul'da Alkazar Sineması'nda epeyce "Baytekin" filmi seyrettim. Flash Gordon'un Türkçesi bu. "Baytekin başka dünyalarda, 24 kısım tekmili birden." Sonra Jules Verne'in yazdıklarını anımsıyorum...

-Hangi tür yayınlar, size bu konuyu sevdirdi?

-Bunun için kesin bir şey söylemem kolay değil. Ama çağımızda bilimle o kadar içiçe yaşıyoruz ki, bilimin kurgusuyla da ilgilenmek doğal..,

-Bilim-Kurgu'yu yabancı dizilerden izleme olanağınız oluyor mu?

-Türkiye'de, yabancı yayınları satan yerlerde bulabildiğin kadar, izliyorum. Yurt dışına çıktıkça bulduklarımı alıyorum.

-Sayın Duru, Bilim-Kurgu sözcüğünü Türkiye'de ilk kullanan kişi olarak, bu konuyu bize tanımlayabilir misiniz?

-Bilim-Kurgu'yu tanımlamak çok zor. Kişinin ve yazarın görüşüne göre değişiyor. Bu tanım, gerçeklerle, bilimsel verilerle bir ölçüde sınırlı bir düşçülük diyebiliriz bilim-kurguya.

-Zamanın bilim kurgusu, yabancı ülkelerde çok değişik konular halinde ele alınıyor. Söz gelimi Psikolojik Bilim-Kurgu gibi... veya Erotik Bilim-Kurgu ya da Spekülatif Bilim-Kurgu gibi... Bu konudaki görüşleriniz nelerdir?

-Bütün bunlar Bilim-Kurgu yazın bilim-kurgu yazın biçimi içindeki çeşitli alanlardır. Bilim-kurgunun geniş bir kapsamı var. Arada bir beliren eğilimler, bilim-kurguya da yansıyor. Örneğin erotik konular...; Son zamanlarda erotizm, eşeysel konular, açık saçıklık o kadar yaygınlaştı ki, bilim-kurguya da bulaştı. Ama ben, eski okula bağlı bir bilim-kurgu severim! Bu açıdan bu gibi yeni eğilimleri pek olumlu karşılayamıyorum.

Örneğin "Speculatif-Fiction" diye bir şey çıktı. Bunun Bilim-Kurgu ile ilgisi yok. İçinde bilim olmalı, Bilim-Kurgunun. Bilimsel birtakım verilere, geleceğe yönelik bilimsel düşüncelere yer vermeli bu tür kurgusal yapıtlar.

-Bu durumda, sizce Bilim-Kurgu'nun toplumsal içeriği olmalı mı?

-Aslında toplumsal içerikli bilim-kurgu ürünlerini daha çok seviyorum. Kişisel biri eğilim bu belki. Öte yandan Bilim-Kurgu, okuyucularda bilime yönelik bir sevgi, ilgi yarattığı oranda, başka bir yönden de toplumsal bir görev yapmış olur.

-Türkiye, sizce konunun neresindedir?

-Ülkemiz, Bilim-Kurgu'nun belki daha çok başlangıcında. Ernekleme çağı bile diyemeyeceğim. Bilime, bilimsel gelişmelere ilgi arttığı oranda, sanayileşmenin gelişmesi oranında, Bilim-Kurgu'ya daha çok önem verileceğine inanıyorum

-Peki, Türkiye' deki Bilim-Kurgu yayınları konusundaki görüşleriniz, sayın Duru?

-Son derece yetersiz ve sınırlı. Bu yayınların biraz olsun gelişmesine TV yardımcı oldu. Ama,TV de, kötü Bilim-Kurgu örnekleri sundu. Dolayısıyla yayınlar da üstün nitelikte değil. Çevirilerin de titizlikle yapıldığını pek sanmıyorum.

-Bazı yazarlar (Burada fantastik gerçekçilik akımından da esinlenme olsa gerek), din kitaplarının ya da eski destanların birer B-K romanı veya eseri olduğu konusunda fikirler ileri sürüyorlar. Sizin düşünceleriniz nelerdir?

-Kimi yazarların, Bilim-Kurgu alanını çok geniş tutma çabaları olduğunu biliyorum. Ben bunlara katılmıyorum. Bilim-Kurgu yapıtları, bilimsel verilerden, hiç olmazsa bilimsi görüşlerden çıkışını almalıdır. Kurgu'nun dışında ulaşılan çözümler, ya da açıklamalar, bilimsel varsayımlara, kuramlara dayanmalıdır, en azından.

-Bu arada, sizin Bilim-Kurgu çalışmalarınızı da öğrenelim.

-Şimdiye dek 5 Bilim-Kurgu öyküsü yazdım. Bunlar "Soyut" dergisinde yayınlandı. Başka tasarılarım da var. Ancak, bildiğiniz gibi salt Bilim-Kurgu ile uğraşamıyorum, başka çeşit öyküler yazıyorum.

-Sayın Duru, dergimiz ve yayınladığımız konular hakkında görüşleriniz nelerdir?

-Zorluklarla yayınlandığı için saygıyla karşılıyorum, çabalarınızı.

-Başka ne tür yayınları sayfalarımızda görmeyi arzulardınız?

-Bilimsel gelişmelere yer vermenizi dilerim.

-Profesyonel dergi konusundaki görüşleriniz nelerdir? Bildiğiniz gibi, okurlarımızın çoğu, derginin profesyonelleşmesini ve piyasaya çıkmasını arzuluyorlar.

-Okuyucu bulmaya, destek bulmaya bağlı. Bir yayınevinin desteği sağlanabilirse, böyle bir dergi çıkarılabilir, sanıyorum.

Sayın Duru'ya, sohbetimize katıldığı ve sorularımızı yanıtladığı için teşekkür eder, ayrıca eleştirilerini bekleriz.

HARİTA (öykü) - Orhan DURU