RÜZGAR ENERJİSİ

(2)

İstanbul'da toplanan 10. Uluslararası Enerji Konferansında da sözü edilen ve üzerinde çeşitli öneriler yapılan Rüzgâr Enerjisi Nedir? Nasıl elde edilir? Nerelerde kullanılır?

RÜZGÂRSIZ ZAMANLARDA NE OLACAK?

Dr. W. Hughes'in ekibi, halen önemli bir problemle karşı karşıyadır: Sakin havalarda, rüzgâr gücü hangi değerde kalacaktır? Bu konuda Dr. Hughes, şöyle demektedir:

«Ekonomik enerji stoku, halen epey uzağımızda olan bir konudur.»

Kendisi enerjiyi depolama metotları önermiştir. Sözgelimi: Geleneksel piller, dev uçan tekerlekler, yeraltı mağaralarında saklanan sıkıştırılmış hava, akaryakıt gibi kullanılan hidrojen... «Bunlar ne zaman tam olarak gerçekleşecektir? Rüzgâr enerjisini kullanmaya başlamadan önce, bunların gerçekleşmesini bekleyemeyiz!» diye sözlerini bitirmektedir.

Tasarısına göre, güneş jeneratörlü elektriği saklanmak yerine, rüzgâr doğrudan doğruya depolara pompalanabilecektir. Esinti kesildiği zaman, mevcut belirli kuvvet sahaları, görevlerini yapmaya başlayacaklar ve jeneratörleri çalıştırmaya devam edeceklerdir.

RÜZGÂR DEPOLARI

Oklahoma Devlet Ekibi, çok yakın bir gelecekte yel değirmeni çiftliklerinin, depoya gerek duymadan 30-40 bin kişilik (kentlerin elektriğinin %5-10'unu sağlayabilecek güce erişeceklerine inanmaktadır.

Bir bakışta, rüzgâr gücünün depolanamayacağı fikri uyanabilir, insanda. Oysa Oklahoma Devlet Ekibi'nin bir değil birçok çözülecek problemi vardır. Dr. Hughes'in açıkladığı tipte bir rüzgâr jeneratörü, bu tip gücü pompalayacak güçte değildir. Kanatların yeterince bir güç sağlayabilmesi saniyede 60 tur yaptırmalına bağlıdır. Bu frekansı sabit tutabilmek için, gerekli işlem, yel değirmeni kanatlarına bağlı değildir. Onlar rüzgârın gücü ne olursa olsun, aynı şekilde dönmektedirler. Fakat bu işleyiş, yeterince bir enerji üretimine neden olmamaktadır.

Bunun sonucu ekip, kanatlara göre jeneratörlerin daha yararlı oldukları konusunda fikir birliğine varmış ve kanat hızına bağlanmak, sızın saniyede 60 tur yapabilen jeneratör sistemi geliştirmiştir. Bu metod sayesinde rüzgârdan % 10-40 arasında verim sağlanmaktadır.

RÜZGÂR'dan HİDROJEN ve METAN'a

Daha ileri bir geleceğe göz atmak için, ekip üyelerinden Dr. H. Jack Allison'un sözlerine kulak vermeliyiz:

«Halen bir bombardıman Odası Projesi üzerinde çalışmaktayız. Elektroliz alanında çok iyi bilinen bir işlem vardır: Bir kuru pilin iki ucuna iki tel bağlar, serbest uçlarını suya sarkıtırız. Küçük kabarcıkların çevresindeki girdaplardan biri oksijenin diğeri hidrojenin yüzeye yükselmekte olduğunu gösterir. Aynı şekilde, rüzgâr jeneratörlü elektrik, su moleküllerini hidrojen ve oksijene ayrıştırır.

Hidrojen, elektrik jeneratörlerinin harekete geçirilebilmesi işlemi için yalatabilir, ayrıca binalar da bununla ısıtılabilir. Organik metallerle birleştirilip, otomobillere yarayabilecek metan elde edilmesinde kullanılabilir.

Geçmişte, elektrik üretimi için hidrokarbon yakıtları kullanmıştık. Gelecekte, elektrik, hidrokarbon yakıtının üretimine yarayacaktır.»

Hidrojen depolanmasında en büyük engel, psikolojiktir: Hidrojenin kolayca parlamasından korkulmaktadır. Aynı şekilde gazolin de çabuk tutuşan bir gazdır. Fakat her gün milyonlarca araçtan egzoz halinde bu tip gazlar açığa çıkmak, tadır. Bir gün teknoloji, hidrojeni serbestçe elde edebilecektir.

Massachusetts Üniversitesi'nden Yapı Mühendisliği Profesörü William F. Heronemus, denizlerde kurulacak sayısız kuleyle, okyanuslardan gelen rüzgârların dizginlenebileceğini önermektedir.

RÜZGAR DENİZ KULELERİ (resim)

Bu tür rüzgâr enerjisinin kullanımı, gemicilik kadar eskidir. Bilindiği gibi, denizlerde gemilerin hareketi, kürekle birlikte rüzgâr enerjisiyle şişen yelkenlerle olmaktaydı. Prof. Heronemus'a göre bu dev kulelerden her biri 2 adet 60 m. çapında rüzgâr jeneratörüyle teçhiz edilecektir. Bunun gibi 13.000 rüzgar kulesi, tüm sahillerin rüzgârını toplayarak, önemli bir üretim kaynağı olacaktır. Bu kulelerin bir kısmı deniz dibine bağlı olacak, bir kısmı ise dalgalara bağlı olarak yükselip alçalabilecek şekilde, satıhta yüzecektir. Rüzgâr jeneratörlü elektrojen elde edilmesi için denizaltı elektroliz bölgelerinde toplanacaktır. Elde edilen hidrojen ise, borularla sahile taşınacaktır.

BİRAZ RÜZGÂR, BİRAZ ENERJİ

Profesör Heronemus'un tüm önerileri, büyük yükseklikteki kulelere dayanmaktadır:

«Eğer rüzgârın olduğu yerde türbinleri bulundurmak istemiyorsak, rüzgâr enerjisini de unutmamız gerekir!» demektedir. «Yeryüzünden 100 m. kadar yukarı çıkın rüzgârın %15-25 oranında daha güçlü olduğunu göreceksiniz. Bu çok önemli bir noktadır, çünkü rüzgâr kuvvetindeki küçük bir değişiklik, büyük bir güç farkı ortaya çıkarır. Bu güç, rüzgâr hacminin küpüyle artar, sözgelimi saatte 20 mil rüzgâr kuvvetinin gücü, saatte 10 mil. rüzgâr kuvvetinden sekiz kez fazladır.»

Eğer bunlar karada yapılsaydı, bu tip dev kulelerin binlercesine hoşgörüyle bakabilir miydik? Sözgelimi Vermont, Grandpa's Knob'daki yel değirmenine yakın yaşayan biri, bu konuda şunları söylemiştir:

«Bu tip yel değirmenleri, tüm Green Mountain (Yeşil Dağ)'ın üzerine kurulsaydı, onlarla birlikte yaşamak istemezdik!»

Oregon'daki Devlet Üniversitesi'nde atmosfer bilimi profesörü olan Dr. E. Wendell Hewson, bu konuda şunları söylemektedir:

«Hava kirlenmesi konusunda yıllarca uğraştıktan sonra, rüzgâr gücüne çalışmalarımı yönelttim, Halen bu konuda yeterli sonuçlar alındığını sanmıyorum; fakat iyimserim. Bu tür rüzgâr enerjisi üreten kulelerin gelecekte önemli rol oynayacağına da inanıyorum.»

BİLGİNLERİ DÜŞÜNDÜREN YAN ETKİLER

Bugünkü rüzgâr enerjisi çalışmalarının, giderek başka sorunlara da eğilmesi gerektiği, bilginleri düşündüren bir durumdur. Binlerce bu tip dev kuleler, havayı etkileyip, rüzgârı yavaşlatabilir mi? Uzmanlara göre bu olanaksız bir durumdur. Onlara göre 20 katlı bir bina, 20 kanatlı bir yel değirmenine göre, daha fazla rüzgâr kesmektedir.

Bir rüzgâr uzmanı ve Kuşgözcüsü olan Oklahoma Üniversitesinden Prof. Kari H. Bergey, Başka bir konuya değinmektedir:

«Muazzam Rüzgâr gücü çiftlikleri, göçleri ters yönde etkileyecek midir? Aslında kuşların uçuş rotaları belirlidir. Kuracağımız rüzgâr kulelerinin, onların yolları üzerinde olmamasına dikkat etmemiz gerekmektedir.»

Görüldüğü gibi mühendisler ve bilim adamları, rüzgâr gücünün, baş edilebilecek bir konu olduğunu ve ilerde bize çok yaran dokunacağını sözbirliği etmişçesine yinelemektedirler. Rüzgâr jeneratörleri, sayıları ya da büyüklükleri önemli değildir, ne radyoaktif kirlenmelere, ne yakıt eksilmesine, ne doğal kaynakların tükenmesine neden olacaktır. Rüzgâr gücünden neler beklendiği ortadadır. Yüzyıllardan beri, insanoğlunun yakın arkadaşı olarak birçok işlere yardımcı olmuştur; bundan böyle de gerektiği şekilde kullanılırsa, hizmet etmeye devam edecektir.

RÜZGAR ENERJİSİ:1