ba_l_k_yaz_s_.derg_.5.jpg

1977, SAYI:14
NADİR ÇOCUK
UNA-3
AY'IN SIRLARI-2
PİRİ REİS HARİTALARI:2
BİLİMKURGU SANATI
LOCH NESS CANAVARI
TELEPATİ-TELEKİNEZİ:1
BK'dan ÖRNEKLER

BİLİMKURGU SANATI


bksanat_.ba_l_k.jpg

Bu konuşma, X-Bilineyen Bilim-Kurgu Fan Kulübünün 11 Haziran 1977 tarihli 6.Toplantısında sunulmuştur.

Kingsley Amis, bilimkurgu için şöyle der:
«-Bilim ve teknik alanda yeni buluşlara ya da varsayımlara, giderek bunların kurgusal yollarla ileri götürülmüş biçimlerine dayanan bir durumu ele olan sanatçı bu durum üzerine kurar öyküsünü, romanını...»

Tüm tanımlamalarda olduğu gibi yetersiz ve eksik bir tanımdır, bu da. Oysa tümcenin sonuna, sadece öyküyü, romanı bağlıyarak değil de, yontuyu, resmi, mimariyi, müziği, tiyatroyu, sinemayı katarak uzatması gerekirdi. Burada tanımlamaya çalışılan dalların hepsi, sanatı içine almaktadır. Öyleyse nedir sanat? İnsanda estetik duygular uyandıran yapıtları yaratma gücü ve yeteneğidir, kısacası...

Bildiklerimizi yokladığımızda, birer sanat akımı olarak sembolizm, natüralizm, realizm akla geliverir, hemen. Sembolizm, şiir ve tiyatroda; realizm romanda, şiirde, tiyatroda, sinemada kendini göstermiş, yankılar uyandıracak eserler verdirmiştir. Oysa bazı akımlar, bazı sanat dallan içinde kalmıştır. Tüm sanat dallarında geçerli bir akıma, bilimkurgu dışında rastlamak olanaksızdır. Bilimkurgu, tüm sanat dallarında geçerliliğini ve etkinliğini sürdüren tek akımdır, kanımca.

Kitlelere ulaşmasında, toplumların benimsemesinde, iki sanat dalının payı büyüktür: Edebiyat ve sinema. Edebiyat alanında bilhassa roman ve öykü kollarında ilginç ve ileri yapıtlar verilmiştir, bilimkurguda.

77oyk13.jpg

Bilimkurgu denilince, bir sanat yapıtı gelir akla. Bilimsel niteliklerle sanat iç içedir. Birbirinden soyutlayamayız. Soyutlarsak, ne kalır geriye? Ya bilimsel bilgi kırıntıları, teoriler ya da fantastik görüşler veya bilimkurgu dışında değerlendirilecek bîr sanat yapıtı.

Gerçekte bir sanat yapıtının başarısı, öz biçimdeki uygunluğa bağlıdır. Bilimkurgu yapıtının özü, bilimkurgunun özelliğidir. Bu özellik içinde yapıt, (roman, film, müzik, resim, her ne ise) biçimine İlişkin olduğu dalın çerçevesinde belirlenecektir. Yazılan bir romansa, dili anlatımı, yapısı, irdelemesi, temi göz önüne alınarak değerlendirilmelidir.

Bilimkurgusal yapıt verebilmek için öncelikle bilim adamı değil, sanatçı olmak gerekir. Nasıl ki polisiye roman yazarının polis, dedektif olması gerekmiyorsa, bilimkurgu yazarının da bilim adamı olması gerekmez. Sanatçı bir bilim adamının, bilimkurgu romanında başarısız olması düşünülemez. Hele konuca bir sıkıntısı yoktur, olmamalıdır.

Bunun ötesinde, çok kişinin karıştırdığı bilimsel yazılar, bilimsel kuramlar, fantastik gerçekçilik, ütopya, ruhbilim, mitoloji, ufoloji, astronomi, bilimkurgu değildir.

Bilimkurgu en çok edebiyat ve sinema ile ilişkisini sürdürmüştür, fakat bunun dışında az da olsa öteki sanat dallarında da eserler verilmiştir. Sözgelimi müzik dalında ülkemizden bilimkurgusal müziğe önayak olan sanatçılar görülmüştür. Film müzikleri, bu konuda dünyaca en tanınmış olanlarıdır, tabii.

Tiyatro dalında ülkemizde cumhuriyetten önce sahnelenen ilginç bir eser vardır: Ali Nihat Bey'in Merih'te Bir İnkılap adlı oyunu. Oyunun kahramanı Süha, mezarlıkta karşılaştığı bir Merihliyle Merih'e gider, orada serüvenler yaşar ve yeryüzüne döner. (1908-23 dönemi). Bir de Muhlis Sabahattin'in oynadığı, Zühre adlı müzikli oyun vardır. (x) Bunun ötesinde, çeşitli zamanlarda Türkiye'de bilimkurgu oyunları sahnelenmiştir.

Mimari'de elektronik üretim ve teknolojisiyle tanınmış Philips'in Hollanda'daki müzesi gösterilebilir, Üç katlı bina, Uçan Daire biçiminde yapılmıştır.

Resim dalına gelince : Bir çok çizgi roman, desen ve posterler bunlara örnek gösterilebilir, Barbarella ya da Flash Gordon (Baytekin) gibileri filme de aktarılan bu resimli romanların yanında, ilginç bilimkurgu ve fantastik konulu resimler, poster olarak dağıtılmış, satılmış ve sergilenmiştir.

Bilim Kurgu, diğer akımların belki de en sonuncusu, fakat en güçlü ve geleceğe yönelik sanat akımı olarak, bir gün var gücüyle tüm dünyayı saracaktır.


(x) MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE TÜRK TİYATROSU, Metin AND, Sayfa 205)

bilimkurgu@x-bilinmeyen.com